Rốn là nơi duy nhất để mẹ có thể cung cấp chất dinh dưỡng cho trẻ  khi mang thai. Lúc chào đời, rốn trẻ trở thành một vết thương hở nên cần được chăm sóc cẩn thận nếu không sẽ bị nhiễm trùng gây nguy hiểm cho trẻ. Vậy phải chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu bài viết sau đây.

1. Tại sao cần chăm sóc rốn trẻ sơ sinh đúng cách?

Rốn trẻ dễ bị nhiễm trùng do vết thương hở

Theo WHO, có đến 47% trẻ sơ sinh bị nhiễm trùng huyết có đường dẫn truyền từ nhiễm trùng rốn và khoảng 21% các trường hợp trẻ sơ sinh đến khám vì lý do khác có kèm theo nhiễm trùng rốn. Do đó, nếu sau sinh dây rốn của trẻ không được chăm sóc đúng cách sẽ gây ra nhiều tác hại nguy hiểm như:

• Nhiễm trùng rốn lan tới gan (rốn được nối với gan). Trường hợp nặng có thể gây nhiễm trùng huyết. Tỉ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh lên tới 40 - 80 %.

• Nhiễm trùng rốn nếu không được xử lý đúng cách có thể dẫn đến uốn ván rốn, một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ sơ sinh.

• Làm đau trẻ, chảy máu, u hạt, tạo dịch mủ và làm chậm quá trình rụng rốn.

2. Dấu hiệu nhận biết nhiễm trùng rốn ở trẻ sơ sinh

Sau khi trẻ sinh ra, nhân viên y tế sẽ kẹp rốn và cắt dây rốn cho trẻ và chỉ để lại một đoạn nhỏ của cuống rốn. Thông thường, phần cuống rốn này sẽ khô và rụng đi trong khoảng 8 - 10 ngày sau sinh.

Tuy nhiên, trẻ có thể đã bị nhiễm trùng rốn nếu có một số dấu hiệu sau đây:

• Cuống rốn bị đỏ và sưng, có thể có máu chảy từ cuống rốn.

• Tại vùng rốn có tiết ra chất dịch mủ có mùi hôi hoặc rốn vẫn còn ướt sau khi rụng.

• Trẻ sốt cao trên 38 độ, bỏ bú, lừ đừ.

• Phát ban hoặc nổi mụn nước vùng cuống rốn.

Khi trẻ có những dấu hiệu trên, thì ba mẹ nên đưa trẻ đi bệnh viện để được thăm khám kịp thời. Không nên đụng vào rốn của trẻ để tránh vi khuẩn từ tay đi vào rốn trẻ gia tăng mức độ nhiễm trùng.

3. Cách chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh

3.1. Chăm sóc rốn cho trẻ ngay sau khi sinh

Vệ sinh vùng rốn của bé: Ngay sau khi sinh, các bác sĩ sẽ kẹp dây rốn lại để giữ chúng được sạch sẽ. Trong một số trường hợp kẹp rốn bị hở hoặc rơi ra, phải vệ sinh cẩn thận khu vực rốn ít nhất 1 lần /ngày. Lưu ý phải sử dụng khăn mềm, không rụng lông nhẹ nhàng lau vùng rốn của bé.

Vệ sinh rốn trẻ đúng cách

Chăm sóc rốn khi tắm cho bé: Tránh cho rốn của trẻ dính nước vì nước tắm không đảm bảo vệ sinh có thể gây nhiễm trùng cho trẻ. Nếu bị ướt, cần lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm. Hạn chế sờ vào cuống rốn trẻ nếu không cần thiết.

Chăm sóc rốn khi mặc quần áo cho bé: Những cử động khi mặc quần áo có thể vô tình đụng vào rốn trẻ khiến trẻ đau. Do đó, các mẹ hãy cẩn thận, nhẹ nhàng khi mặc quần áo cho trẻ. Nếu cuống rốn đã khô, hãy mặc quần áo và giữ cho vùng rốn hở càng nhiều càng tốt để nhanh lành.

Mặc đồ cẩn thận để không đụng mạnh vào rốn trẻ

Để cuống rốn rụng tự nhiên: Thông thường rốn sẽ rụng sau 8 - 10 ngày. Tuy nhiên, cũng có trẻ rụng trễ hơn. Trong trường hợp này, các mẹ nên để yên chờ nó rụng tự nhiên chứ không nên tác động (gạy, bóc) lên nó. Nếu có các dấu hiệu nhiễm trùng như đã nêu ở trên thì nên đưa bé đi khám để được tư vấn.

Sau khi cuống rốn rụng, lỗ rốn của trẻ có thể bị mẩn đỏ, sưng, thậm chí là chảy máu. Mẹ không cần lo lắng, điều này hoàn toàn bình thường và lỗ rốn sẽ lành lại trong vòng 2 tuần.

Rốn trẻ sẽ tự rụng sau một thời gian

3.2. Chăm sóc rốn cho trẻ sau khi rụng

Sau khi rụng rốn, nhưng không phải là không thể nhiễm trùng rốn. Mặc dù các mạch máu đã đóng nhưng vẫn sẽ được thông khoảng 15 - 20 ngày sau khi sinh. Lỗ rốn của trẻ vẫn có thể sưng, chảy máu nên có thể bị nhiễm trùng, cần chăm sóc cẩn thận tới khi chân rốn khô hẳn.

Chăm sóc rốn bé ngay cả sau khi rụng

Trong trường hợp thấy rốn có các vết sưng đỏ, rốn rỉ dịch, có mủ, có mùi hôi, trẻ sốt cao trên 38 độ, bỏ bú thì nên đưa trẻ đi khám ngay để được tư vấn.

4. Những quan niệm sai lầm khi chăm sóc rốn cho trẻ

Không dùng bông tẩm cồn để lau cho trẻ sau khi rụng rốn: Thông thường sau khi từ bệnh viện về, các mẹ sẽ được cung cấp một dung dịch vệ sinh cuống rốn chuyên biệt. Do đó, mẹ nên sử dụng dung dịch này chứ không nên sử dụng miếng bông tẩm nhiều cồn lau cho bé.

Không dùng bông tẩm nhiều cồn vệ sinh rốn cho trẻ

Không bôi bất kỳ một dung dịch nào nên rốn bé: Một số mẹ sẽ bôi kem dưỡng, phấn rôm,... cho bé. Tuy nhiên, nếu bôi các dung dịch không có chỉ dẫn của bác sĩ có thể phản tác dụng gây nhiễm trùng cho bé. Chỉ cần chăm sóc rốn cho bé bằng dung dịch chuyên biệt và để rốn bé tự khô là đủ.

Không cậy hay cố gắng can thiệp vào quá trình rụng rốn của bé: Nhiều mẹ sẽ lo lắng khi thấy rốn bé lâu rụng hoặc thấy rốn đã khô mà chưa rụng nên cố gạy ra. Đây là sai lầm nguy hiểm có thể khiến rốn chảy máu, nhiễm trùng rỉ nước, làm đau trẻ. Rốn càng lâu khô thì khả năng viêm nhiễm sẽ càng kéo dài.

Có thể tắm cho trẻ: Một số mẹ lo lắng tắm cho trẻ sẽ làm ướt rốn của bé. Tuy nhiên, vẫn có thể tắm cho trẻ bình thường nếu che chắn rốn cho bé cẩn thận.

Trẻ chưa rụng rốn vẫn cơ thể tắm rửa bình thường

5. Khi nào cần đưa trẻ tới bệnh viện khám?

Rốn trẻ sẽ rụng sau 1 - 3 tuần sau khi sinh. Nếu quá 3 tuần mà rốn bé chưa rụng thì cần liên hệ với bác sĩ ngay vì đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý tiềm ẩn.

Việc chăm sóc rốn cho trẻ sau sinh vô cùng quan trọng vì rốn là nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm trùng cho trẻ. Hy vọng bài viết trên đây sẽ giúp các mẹ trang bị đầy đủ kiến thức để chăm sóc trẻ tốt nhất.