Nhiễm trùng đường tiêu hóa hay còn có tên gọi khác là Nhiễm khuẩn đường ruột. Đây là một bệnh nguy hiểm thường gặp ở trẻ nhỏ do thành ruột còn yếu và miễn dịch kém, nếu không được điều trị kịp thời sẽ gây ra nhiều hậu quả khôn lường.

1. Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ nhỏ là gì?

Nhiễm khuẩn đường ruột (hay còn gọi là nhiễm trùng tiêu hóa) là tình trạng niêm mạc ruột bị vi khuẩn có hại từ môi trường như E.coli, Salmonella, trực khuẩn lỵ Shigella,... xâm nhập gây tổn thương. 

Nhiễm khuẩn đường ruột có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Các triệu chứng điển hình là tiêu chảy, sốt, nôn và đau bụng. Nhiễm trùng đường ruột cần phải được chữa trị kịp thời, nếu không sẽ gây nên các hậu quả nghiêm trọng như mất nước, nhiễm trùng toàn thân và thậm chí là tử vong.

Nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ nhỏ là tình trạng thường thấy

2. Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn đường ruột

Nhiễm khuẩn đường ruột liên quan trực tiếp tới vệ sinh thực phẩm và môi trường sống hàng ngày. Các căn nguyên gây ra chủ yếu là:

Do vi khuẩn: Các loại thường gặp như E.coli, Salmonella, Campylobacter, Listeria, Bacillus cereus, Vibrio, Clostridium botulinum …

• E. coli: Được tìm thấy trong ruột người và động vật nhưng hầu hết vô hại. Tuy nhiên, một số chủng loại có thể tiết ra độc tố gây tiêu chảy, dính ruột, nôn mửa,... và lây lan chủ yếu qua nguồn nước, thực phẩm bẩn,...

• Vi khuẩn Salmonella: Sống chủ yếu trong ruột người, động vật và chim. Đa phần bị nhiễm là do ăn phải thức ăn ô nhiễm có chứa phân hoặc chưa nấu chín. Triệu chứng điển hình là tiêu chảy, sốt, nôn mửa, đau quặn bụng,...

Trẻ nhiễm khuẩn đường ruột do ăn uống không an toàn

Do Virus:

• Virus noro: Đây là loại virus dễ lây lan nhất thông qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người bệnh. Bệnh có thể từ nhẹ đến nặng kèm theo các biểu hiện buồn nôn, đau thắt bụng, tiêu chảy, sốt nhẹ hoặc đau nhức toàn thân,...

• Virus rota: Bệnh lây nhiễm chủ yếu qua đường tiêu hóa, do chạm vào các đồ vật nhiễm virus rồi đưa lên miệng. Nhiễm khuẩn đường ruột do virus rota có thể được phòng ngừa bằng vacxin nhưng không nhiều trẻ được phòng ngừa.

Do ký sinh: Hai loại ký sinh chủ yếu gây nhiễm trùng đường ruột là Giardia và Cryptosporidiosis. Nhiễm trùng do ký sinh có thể kéo dài từ 1 - 2 tuần, chủ yếu được tìm thấy trong nước bị ô nhiễm. Các mẹ nên đảm bảo nguồn nước trẻ uống để hạn chế xuất hiện vi khuẩn.

3. Trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột có nguy hiểm không?

Thực tế, tình trạng nhiễm khuẩn đường ruột được xem là vấn đề y tế phổ biến và không nghiêm trọng nếu như phát hiện và điều trị bệnh kịp thời. Đa phần trẻ sẽ tự khỏi sau 2 - 7 ngày nếu được chăm sóc hợp lý. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời có thể để lại các biến chứng nặng nề như:

• Tiêu chảy kéo dài gây mất nước, mất chất điện giải.

• Rối loạn tiêu hóa thường xuyên: Việc sử dụng các kháng sinh điều trị vi khuẩn lại vô tình tiêu diệt cả các lợi khuẩn có lợi gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Do đó, cần bổ sung lợi khuẩn thường xuyên nếu không sẽ rất dễ bị tái phát.

• Trẻ bị bất dung nạp Lactose thứ phát: Không dung nạp sữa thực chất là không dung nạp Lactose (đường trong sữa). Ruột non không tiết đủ enzym Lactase  để tiêu hóa Lactose thành đường đơn nên Lactose có trong thức ăn sẽ di chuyển vào đại tràng thay vì được chuyển hóa và hấp thu. Tại đại tràng, vi khuẩn sẽ kết hợp với Lactose gây ra các triệu chứng bất dung nạp như tiêu chảy, phân nhầy, có bọt,...

• Xuất huyết tiêu hóa: Đường ruột bị loét sâu gây xuất huyết tiêu hóa, chảy máu,...

• Thủng ruột: Đây là trường hợp nghiêm trọng khi ruột bị viêm, loét quá sâu dẫn tới thủng ruột. Thậm chí phải cắt bỏ một đoạn ruột.

Nhiễm khuẩn đường ruột gây ra nhiều biến chứng

4. Cách chăm sóc trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột

Sau khi bị nhiễm khuẩn đường ruột, hệ tiêu hóa của trẻ bị tổn thương nên cần bổ sung các chất dinh dưỡng để phục hồi. Cần lưu ý các điều sau:

4.1. Đưa trẻ đến cơ sở y tế

Cơ thể của trẻ nhỏ rất nhạy cảm nên đa phần các trường hợp nhiễm khuẩn, ba mẹ đều nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Các biểu hiện bất thường ba mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay như:

• Sốt cao trên 39 độ C

• Da xanh xao, khó chịu, mệt mỏi.

• Tiêu chảy nhiều lần, không chịu ăn, phân dính máu.

• Môi nhợt nhạt, mất nước.

4.2. Bổ sung nước và chất dinh dưỡng

Trong trường hợp trẻ được điều trị tại nhà, bố mẹ cần bổ sung nước và chất dinh dưỡng thường xuyên cho con để bù lại phần nước đã mất do đi ngoài nhiều lần, bổ sung dinh dưỡng để hồi phục sức khỏe, tăng sức đề kháng chống lại virus, vi khuẩn.

Nên cho trẻ ăn các thức ăn mềm, lỏng như cháo, súp,... để trẻ dễ dàng hấp thu. Không ăn các đồ ăn quá cứng, cay nóng gây tổn thương đường ruột khiến bệnh lâu khỏi.

Bổ sung chất dinh dưỡng giúp trẻ phục hồi

4.3. Chia nhỏ các bữa ăn 

Đối với trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, tiêu chảy nhiều trong lần nên trẻ sẽ sinh ra cảm giác sợ ăn (ăn vào sẽ bị đau bụng, tiêu chảy). Do đó, nên chia nhỏ các bữa ăn hàng ngày để giảm cảm giác khó chịu, cũng như tránh hệ tiêu hóa làm việc quá tải nên khó phục hồi.

4.4. Vệ sinh đồ chơi và môi trường xung quanh trẻ

Đa phần các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột đều rất dễ lây thông qua tiếp xúc. Do đó, khi trẻ bị bệnh, vi khuẩn có thể bám vào đồ chơi, các đồ vật xung quanh trẻ. Các mẹ nên vệ sinh sạch sẽ môi trường tiếp xúc với trẻ hàng ngày để hạn chế vi khuẩn xâm nhập vào đường ruột của trẻ.

Vệ sinh đồ chơi thường xuyên tránh lây bệnh cho trẻ

5. Cách phòng bệnh nhiễm khuẩn đường ruột ở trẻ em

Khi trẻ bị nhiễm khuẩn đường ruột, hệ vi sinh đường ruột của trẻ sẽ bị mất cân bằng, hệ miễn dịch cũng suy giảm nên rất dễ bị vi khuẩn tấn công lại. Bố mẹ cần làm những điều sau: 

– Vệ sinh cá nhân, đồ chơi của trẻ sạch sẽ, thường xuyên.

– Đảm bảo thực phẩm được vệ sinh sạch sẽ, hợp vệ sinh, ăn chín, uống sôi. Nếu trẻ uống sữa công thức, sữa phải được tiệt trùng rồi.

– Hạn chế tiếp xúc với những người đang gặp vấn đề về hô hấp, tiêu hóa. Nếu có tiếp xúc không được thơm, hôn.

– Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

– Nếu có thể, cho con bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu và nên kéo dài đến khi bé được 2 tuổi.

– Cần trang bị cẩn thận khi cho bé ra ngoài. Đồng thời cha mẹ hãy vệ sinh sạch sẽ sau khi con đi chơi về.

Cơ thể trẻ nhỏ nhạy cảm nên rất dễ bị nhiễm bệnh. Các mẹ cần chú ý quan tâm tới trẻ dù là những dấu hiệu nhỏ nhất. Hy vọng những thông tin hữu ích trên đây sẽ giúp các mẹ phòng tránh bệnh nhiễm trùng đường ruột cho trẻ.